Partners leren beter te zorgen voor kinderen

Dorcas voert niet zelf projecten uit, maar ondersteunt lokale partnerorganisaties die de projecten runnen. De mensen die voor deze organisaties werken kennen de gemeenschap waarin ze werken, de cultuur en de taal. Zij zijn daarom beter uitgerust om het werk te doen dan een buitenstaander die, met de beste bedoelingen, een helpende hand wil bieden. De uitdaging is echter dat niet alle mensen die voor de partnerorganisaties werken een gedegen opleiding hebben gehad. Ze zijn begaan met het lot van hun medemens, maar hebben niet alle kennis en vaardigheden om optimale hulp te bieden. Om deze mensen beter uit te rusten voor het werk dat ze doen, organiseert Dorcas ondersteunende trainingen.

Vorige week waren de (potentiele) partnerorgansaties van Dorcas in Zuid Afrika en Lesotho uitgenodigd om een trainingsweek bij te wonen over weeskinderen en anderzins kwetsbare kinderen. Het aantal weeskinderen en kinderen dat binnen niet al te lange tijd wees zal worden is gigantisch. De HIV/AIDS epidemie is een belangrijke oorzaak daarvan. Weeskinderen moeten niet alleen het verlies van hun ouder(s) verwerken, maar hebben vaak ook andere moeilijkheden. Ze moeten voor jongere broertjes en zusjes zorgen terwijl ze zelf nog kind zijn. Ze kunnen niet meer naar school, omdat er geen geld is voor uniformen en schoolspullen. Ze moeten geld verdienen om überhaupt in leven te blijven. Kinderen kunnen kwetsbaar zijn om uiteenlopende redenen. Hoewel Zuid Afrika op economisch gebied met kop en schouders boven veel Afrikaanse landen uitsteekt, zijn veel huishoudens arm. Een leven in armoede maakt kinderen bijvoorbeeld kwetsbaar. Ze hebben honger, minder kans op een goede opleiding, meer kans om gepest te worden, meer kans om misbruikt te worden etc.

Een breed scala onderwerpen is afgelopen week de revue gepasseerd. Van culturele tradities rond de dood, het uitleggen van de dood aan kinderen en het rouwproces tot counseling, het aanleggen van een tuin en het stimuleren van zelfvertrouwen.
In het algemeen worden kinderen hier niet bij de dood van hun ouders betrokken. Hoewel het belangrijk is om eerlijk en open te zijn over de dood, is dat hier niet vanzelfsprekend. Kinderen worden vaak onwetend gehouden. Ze worden bijvoorbeeld bij buren of familieleden gebracht tot de begrafenis achter de rug is.
In de training is veel aandacht besteed aan counseling. Bij counseling gaat het erom dat het kind gaat praten. Er zijn verschillende technieken en hulpmiddelen om een kind aan het praten te krijgen. De deelnemers aan de training hebben kennis gemaakt met verschillende technieken en hulpmiddelen om met een kind te communiceren. Bijvoorbeeld door een kind een tekening te laten maken van ‘het monster in zijn/haar leven’ wordt het makkelijker om een gesprek te hebben over datgene/diegene waar hij of zij bang voor is. De partnerorganisaties doen counseling. Deze training heeft hen het gereedschap gegeven om hun counseling te verbeteren. Counseling is niet iets wat je zomaar kunt. Het vergt kennis, tijd en inzet om dit goed onder de knie te krijgen.
Kinderen die hun ouders hebben verloren moeten vaak voor zichzelf zorgen. In de training is een demonstratie gegeven van het aanleggen van een tuin die voor kinderen geschikt is. De ‘tuin’ is een grote zak die gevuld is met mest, compost en grond. Groente kan geplant worden in gaten in de zak. Twee frisdrankflessen gevuld met water zorgen ervoor dat de grond nat blijft. In deze tuin groeit geen onkruid en slechts eens per week moeten de waterflessen bijgevuld worden. Bovendien kan de tuin makkelijk verplaatst worden. Het verbouwen van groente door kinderen kan op deze manier bijna niet mislukken. Het eten van groente draagt bij aan het voorkomen van een gebrek aan vitamine A.

Wanneer je als zorgverlener zelf problemen hebt, kun je onmogelijk optimale zorg bieden aan kinderen. Hoewel de kinderen de primaire focus van de training waren, was er ook uitgebreide aandacht voor de zorgverleners zelf. Hoe ga je om met je eigen tegenslagen in het leven? Hoe zorg je goed voor jezelf? Door activiteiten die anders met kinderen worden gedaan, hebben de deelnemers aan de training geleerd om over hun eigen problemen te praten. Bijvoorbeeld door het tekenen van ‘de weg van mijn leven’, werden de deelnemers gestimuleerd om over de moeilijkheden in hun leven te praten. Voor mij was het schokkend om als westers meisje uit een fijn gezin, met leuke vrienden en een goede opleiding te horen dat bijna alle deelnemers aan de training de meest verschrikkelijke dingen hebben meegemaakt. Zoals een vrouw mij vertelde: ‘Ik was zelf een kwetsbaar kind’. Ze groeide op in een arm gezin. Haar beide ouders waren ziek en hadden geen werk. Door te werken voor mensen in de buurt, verdiende ze eten voor haar ouders, broer en zus. Echter, niet altijd werd haar werk beloond. Soms werd ze na het werk zonder beloning naar huis terug gestuurd. Op haar dertiende werd ze verkracht en belandde daarna in de prostitutie. Zo verdiende ze geld om het gezin te kunnen onderhouden. Uiteindelijk is het haar gelukt om uit de prositutie te komen en naar school te gaan. Nu zet ze zich in voor mensen in de samenleving die minder geluk hebben gehad dan haar. Uit haar geloof haalt ze de kracht om door te gaan.

De deelnemers aan de training hebben kennis en ervaringen opgedaan die ze in hun werk toe kunnen passen. Door ervaringen met elkaar te delen en te spreken over manieren om het werk te verbeteren, hebben de deelnemers nieuwe motivatie opgedaan om aan het werk te gaan. De belangrijkste boodschap die de deelnemers mee naar huis nemen is misschien wel dat het niet hun taak is om alle problemen van de kinderen op te lossen. Wat de kinderen nodig hebben is vertrouwen en liefde. Het kind moet weten dat het gewenst en bijzonder is, ongeacht de omstandigheden.